تیشرت نخی راحت است، خوش‌دست است و در شهر مشکلی ایجاد نمی‌کند. اما در مسیر کوهستان همان ویژگی که راحتش میکند، به ضررش تمام می‌شود: پنبه رطوبت را جذب میکند و نگه می‌دارد. تیشرت خیس در توقف اول، در باد ارتفاع تبدیل به یک لایه سرد چسبیده به پوست می‌شود و انرژی بدن را میگیرد. کوهنوردهای باتجربه یک جمله کوتاه برای این موضوع دارند: پنبه سرد میکند. انتخاب درست تیشرت کوهنوردی از همین‌جا شروع می‌شود. در ادامه دلیل فنی این ماجرا و اینکه به‌جای آن چه انتخابی درست است بررسی می‌شود.
چرا تیشرت نخی برای کوهنوردی مناسب نیست؟
پنبه تا چند برابر وزن خودش آب جذب میکند و آن را در بافت نگه می‌دارد. پارچه خیس گرما را چند برابر سریع‌تر از پارچه خشک از بدن میگیرد، پس تیشرت عرق‌کرده در توقف یا وزش باد، بدن را به‌سرعت سرد میکند. الیاف مصنوعی برعکس، رطوبت را در سطح خود پخش و تبخیر می‌کنند و همین تفاوت اصلی است.
در سربالایی چه اتفاقی می‌افتد؟
موقع حرکت بدن گرم است و خیس بودن لباس محسوس نیست. مشکل در لحظه توقف شروع می‌شود؛ تولید گرمای عضلانی قطع می‌شود اما تبخیر ادامه دارد و دمای پوست افت میکند.
این چرخه در یک برنامه چند ساعته بارها تکرار می‌شود و هر بار انرژی بیشتری صرف گرم نگه داشتن بدن می‌شود. در ارتفاع و باد، همین موضوع از یک ناراحتی به یک مسئله ایمنی تبدیل می‌شود.
پس چه بپوشیم؟
| جنس | رفتار در برابر عرق | ملاحظه |
| پلیاستر | رطوبت را منتقل و سریع خشک می‌شود | رایج‌ترین و اقتصادی‌ترین گزینه |
| پلی‌آمید و نایلون | سبک، مقاوم و خشک‌شونده | دوام بالاتر در برابر سایش کوله |
| ترکیب با الاستین | کشسانی و آزادی حرکت بیشتر | مناسب مسیرهای فنی |
| پنبه | جذب و نگهداری رطوبت | برای مسیر مناسب نیست |
اگر تیشرت ترکیبی می‌خرید، هرچه سهم پنبه کمتر باشد رفتار پارچه در مسیر بهتر است. مجموعه بلوز و تیشرت با پارچه‌های مصنوعی برای همین کاربرد ساخته شده‌اند.
آستین کوتاه یا بلند؟
پاسخ رایج «کوتاه برای تابستان» است، اما در ارتفاع ماجرا فرق میکند. آستین بلند نازک در تابستان کوهستان اغلب انتخاب بهتری است.
دلیلش تشعشع خورشید است که در ارتفاع شدیدتر می‌شود. یک آستین بلند نازک هم از آفتاب‌سوختگی جلوگیری میکند و هم اجازه تبخیر می‌دهد، در حالی که ضدآفتاب در عرق شسته می‌شود. برای مسیرهای جنگلی هم پوشش بازو در برابر بوته و حشره مفید است. در فصل سرد همین لایه زیر کاپشن قرار میگیرد.
جای این تیشرت در لایه‌بندی کجاست؟
تیشرت مصنوعی در واقع همان لایه پایه است؛ لایه‌ای که مستقیم با پوست تماس دارد و کارش انتقال رطوبت به بیرون است. لایه میانی گرما را نگه می‌دارد و لایه بیرونی باد و آب را میگیرد.
اگر لایه پایه پنبه‌ای باشد، هر چه رویش بپوشید کار نمی‌کند؛ رطوبت در همان لایه اول گیر می‌افتد. توضیح کامل این سیستم در لباس مناسب هر فصل و انتخاب لایه بیرونی در راهنمای خرید کاپشن آمده است.
مسئله بو در پارچه مصنوعی
یک ایراد واقعی الیاف مصنوعی این است که سریع‌تر از پنبه بو می‌گیرند، چون باکتری‌ها روی سطح آن‌ها بهتر باقی می‌مانند.
راه‌حل ساده است: بعد از مسیر تیشرت را مچاله در کوله نگذارید و در اولین فرصت بشویید. برای برنامه‌های چندروزه، دو تیشرت سبک به‌جای یکی، هم بو را کنترل میکند و هم امکان خشک شدن می‌دهد. همین منطق درباره جوراب و کفش هم صدق میکند و در راهنمای رفع بو بررسی شده است.
برش و جزئیات دوخت
دو نکته که در مسیر خودشان را نشان می‌دهند. اول درزهای شانه: اگر درز دقیقاً زیر بند کوله بیفتد، در ساعت‌های طولانی محل سایش و زخم می‌شود؛ مدل‌هایی که درز شانه را جابه‌جا کرده‌اند برای کوله‌کشی بهترند.
دوم برچسب داخلی. برچسب دوخته‌شده در ناحیه گردن، وقتی پارچه خیس باشد پوست را می‌ساید. مدلهای با برچسب چاپی این مشکل را ندارند. اگر کوله سنگین حمل می‌کنید، کوله‌پشتی با بند پهن‌تر هم سایش شانه را کم میکند.
جمع‌بندی
تیشرت نخی رطوبت را جذب و نگه می‌دارد و همین باعث می‌شود در توقف و باد، بدن سریع سرد شود؛ به همین دلیل برای مسیر کوهستان مناسب نیست. الیاف مصنوعی مثل پلیاستر و پلی‌آمید رطوبت را منتقل و سریع خشک می‌شوند و نقش لایه پایه را درست ایفا می‌کنند. در ارتفاع تابستان، آستین بلند نازک اغلب انتخاب بهتری از آستین کوتاه است چون هم از آفتاب محافظت میکند و هم اجازه تبخیر می‌دهد. تنها ایراد واقعی پارچه مصنوعی، بو گرفتن سریع‌تر آن است که با شست‌وشوی به‌موقع قابل مدیریت است.
سوالات متداول
تیشرت مرینوس بهتر از پلیاستر است؟
پشم مرینوس در حالت مرطوب هم گرما را حفظ میکند و دیرتر بو میگیرد، اما گرانتر و کمدوامتر است. پلیاستر گزینه اقتصادیتر و مقاومتری است.
تیشرت ترکیبی با کمی پنبه اشکالی دارد؟
اگر سهم پنبه کم باشد برای مسیرهای کوتاه و هوای معتدل مشکلی ندارد. برای برنامه‌های طولانی و ارتفاع، هرچه سهم پنبه کمتر باشد بهتر است.
چند تیشرت برای برنامه دوروزه ببریم؟
معمولاً دو عدد کافی است: یکی برای مسیر و یکی خشک برای شب. تیشرت خیس را برای خوابیدن نپوشید.
پارچه مصنوعی روی پوست حساس اذیت میکند؟
مدلهای بیکیفیت ممکن است زبر باشند. بافتهای ریز و نرم امروزی معمولاً مشکلی ایجاد نمیکنند؛ برچسب چاپی و درز صاف هم کمک میکند.
تیشرت کوهنوردی را چطور بشوییم؟
با آب ولرم، شوینده ملایم و بدون نرمکننده؛ نرمکننده خاصیت انتقال رطوبت پارچه را کم میکند. خشک کردن در سایه بهترین حالت است.
تایید شده توسط دیجیکالا